Stanley Kubrick's zeldzame Zeiss Planar 50mm F0.7 'Barry Lyndon' lens nu in ZEISS Museum of Optics


Een van de zeldzame ZEISS Planar 0,7/50mm filmlenzen die Stanley Kubrick gebruikte voor zijn legendarische interieurshots zonder kunstlicht wordt nu tentoongesteld in het ZEISS Museum. Afbeelding en bijschrift: Zeiss

Zeiss heeft aangekondigd dat Jan Harlan, een uitvoerend producent die samenwerkte met wijlen Stanley Kubrick, een van de slechts tien Zeiss Planar 50mm F0.7 lenzen die ooit zijn geproduceerd, heeft overhandigd. De lens, een van de drie die Kubrick op maat liet maken voor gebruik als filmlens, wordt uitgeleend aan Zeiss om te worden tentoongesteld in het Museum of Optics in Oberkochen, Duitsland.

Deze bijzondere lens heeft een nogal interessante geschiedenis. Slechts tien exemplaren werden ooit geproduceerd, waarvan zes speciaal voor NASA. Drie van de resterende units werden gekocht en aangepast door de iconische filmmaker Stanley Kubrick voor gebruik in zijn film, Barry Lyndon. In een tijd waarin filmen bij weinig licht werd beperkt door de gevoeligheid van de gebruikte film, kozen Kubrick en zijn uitvoerend producent Jan Harlan ervoor een van deze ultrasnelle prisma’s te gebruiken om een scène te filmen die werd verlicht door slechts twee kaarsen, die elk drie lonten hadden voor extra licht.

De ZEISS Planar 0.7/50 mm is beroemd geworden door Stanley Kubrick. Zijn uitvoerend producent, Jan Harlan, geeft hem nu in bruikleen aan het ZEISS Museum of Optics. Afbeelding en bijschrift: Ziess

‘In 1972 kon ik de lens hier in Oberkochen rechtstreeks bij de ontwikkelaars ophalen’, vertelt Harlan aan Zeiss. ‘En nu breng ik het terug naar huis in bruikleen aan het museum om het erfgoed van Stanley Kubrick te eren.’

Harlan vertelt verder hoe Kubrick op het idee kwam om de lens te gebruiken en legt uit welke aanpassingen aan dit specifieke toestel moesten worden aangebracht om het te kunnen gebruiken met filmcamera’s.

‘Stanley las een artikel in de ‘American Cinematographer’ dat berichtte over een ZEISS 0.7/50mm lens en werd zeer enthousiast. Hij vroeg mij dit te onderzoeken. Ik belde ZEISS en sprak met een Dr. Kämmerer die uitlegde dat deze lens niet kon worden gebruikt op een filmcamera omdat het achterste element zich slechts iets meer dan 5 mm van het filmvlak bevindt. Ik vertelde dit aan Stanley, en typisch voor hem was hij niet bereid een “nee” als antwoord te accepteren en onderzocht of er een camera bestaat met deze afstand van 5 mm. Een reflexcamera is duidelijk niet mogelijk omdat er geen ruimte is voor een reflecterende spiegel, maar 5mm zou toch voldoende ruimte moeten zijn om een draaiende schijf toe te laten. Om een lang verhaal kort te maken: ik kocht een lens en bracht die naar Ed Di Giulio nadat Stanley lange gesprekken met hem had gevoerd. Ed herwerkte de ontvangende vatting van een Mitchel BNC en maakte deze puur voor deze lens. Nadat de test geslaagd was, kocht ik nog twee lenzen voor mogelijke ombouw naar andere brandpuntsafstanden. Ze zijn nu allemaal geïnstalleerd in de Stanley Kubrick-tentoonstelling, behalve die ene die ik achterhield.

Op 15 september 2022 opende Harlan een speciale tentoonstelling in het ZEISS Museum of Optics, gewijd aan deze buitengewone lens. Afbeelding en bijschrift: Zeiss

Zoals Zeiss in zijn aankondiging uitlegt, heeft de Planar 50mm F0.7 lens een plaats in het Guinness Book of Records en vangt hij ruwweg vier keer zoveel licht op als een F1.4 lens.